Najczęstsze pytanie w firmach brzmi: „ile kg można dźwigać?”. Odpowiedź jest wprost w rozporządzeniu o ręcznych pracach transportowych. Dla jednego pracownika: przy podnoszeniu i przenoszeniu kobiety: 12 kg (praca stała) / 20 kg (dorywcza), mężczyźni: 30 kg (stała) / 50 kg (dorywcza). Są też osobne limity np. powyżej obręczy barkowej oraz przy pchaniu i ciągnięciu. (Dz.U. 2018 poz. 1139, § 13–14)
Najważniejsze w 30 sekund:
- Podnoszenie i przenoszenie przez jedną osobę: kobiety 12/20 kg, mężczyźni 30/50 kg (stała/dorywcza). (Dz.U. 2018 poz. 1139)
- Powyżej obręczy barkowej: kobiety 8/14 kg, mężczyźni 21/35 kg (stała/dorywcza). (Dz.U. 2018 poz. 1139)
- Pchanie/ciągnięcie oburącz: start ruchu max 300 N/120 N (pchaniu) i 250 N/100 N (ciągnięciu) – mężczyźni/kobiety. (Dz.U. 2018 poz. 1139)
- Państwowa Inspekcja Pracy udostepnia osobny materiał o ręcznych pracach transportowych – warto użyć jako baza do szkolenia i instrukcji.
Spis treści
Limity kg: praca stała i dorywcza
Rozporządzenie określa maksymalną masę przedmiotów podnoszonych i przenoszonych przez jednego pracownika:
- kobiety: 12 kg (praca stała) oraz 20 kg (praca dorywcza),
- mężczyźni: 30 kg (praca stała) oraz 50 kg (praca dorywcza). (Dz.U. 2018 poz. 1139, § 13 ust. 1)
Uwaga praktyczna: limity to „sufit”, nie „cel”. Jeśli ryzyko jest wysokie (np. pochylnie, nieporęczne ładunki) – organizacja pracy i pomoc mechaniczna powinny zejść niżej.
Podnoszenie powyżej obręczy barkowej
Jeśli pracownik podnosi ładunek powyżej obręczy barkowej, obowiązują niższe limity:
- kobiety: 8 kg (stała) i 14 kg (dorywcza),
- mężczyźni: 21 kg (stała) i 35 kg (dorywcza). (Dz.U. 2018 poz. 1139, § 13 ust. 2)
Pchanie i ciągnięcie: limity siły
Przy oburęcznym przemieszczaniu (pchaniu/ciągnięciu) rozporządzenie ogranicza siłę potrzebną do rozpoczęcia ruchu:
- pchaniu: 300 N (mężczyźni) i 120 N (kobiety),
- ciągnięciu: 250 N (mężczyźni) i 100 N (kobiety). (Dz.U. 2018 poz. 1139, § 14)
Jak wdrożyć to w firmie (żeby było „na papierze” i w praktyce)
- Spisz w ocenie ryzyka zawodowego realne sytuacje: jakie ładunki, jak często, jaka trasa.
- Zrób prostą instrukcję/przykaz: kiedy wózek, kiedy praca w dwie osoby, kiedy przerwa.
- W szkoleniu stanowiskowym pokaż technikę i „co robimy, gdy jest za ciężko” (to jest często brakujący element).
Checklista pod kontrolę
[ ] Limity kg i zasady pchania/ciągnięcia wpisane do instrukcji/procedury (Dz.U. 2018 poz. 1139)
[ ] Ocena ryzyka uwzględnia ręczne prace transportowe (ocena ryzyka)
[ ] Szkolenie stanowiskowe obejmuje techniki i zasady organizacyjne
[ ] Tam gdzie trzeba – środki pomocnicze (wózki, podnośniki, chwytaki)
Najczęściej zadawane pytania
Ile kg może przenosić pracownik?
W standardowej sytuacji: kobieta 12/20 kg, mężczyzna 30/50 kg (praca stała/dorywcza). (Dz.U. 2018 poz. 1139)
Czy są inne limity dla podnoszenia wysoko?
Tak, powyżej obręczy barkowej limity są niższe (kobiety 8/14 kg, mężczyźni 21/35 kg). (Dz.U. 2018 poz. 1139)
Jak Agenda BHP może pomóc
Ręczne prace transportowe (podnoszenie, przenoszenie, pchanie i ciągnięcie) często prowadzą do przeciążeń układu mięśniowo-szkieletowego, dlatego kluczowe jest nie tylko „pouczenie”, ale realne ograniczenie ryzyka: właściwa organizacja pracy, dobór pomocy technicznych, limity mas i jasne zasady postępowania. Agenda BHP może w tym pomóc poprzez ocenę ryzyka zawodowego i dobór zabezpieczeń, dzięki której łatwiej ustalić działania techniczne i organizacyjne dopasowane do stanowisk, a także opracowanie instrukcji BHP, które porządkują zasady bezpiecznego transportu ręcznego w praktyce. Dodatkowo audyt BHP weryfikuje, czy rozwiązania działają na stanowiskach i co poprawić, aby ograniczyć nieprawidłowości oraz lepiej przygotować firmę do kontroli.
Działamy w Warszawie, Krakowie i okolicach oraz online dla firm z całej Polski.
Źródła
- Rozporządzenie (tekst jednolity): Dz.U. 2018 poz. 1139 – ręczne prace transportowe (PDF)
- PIP: „Ręczne prace transportowe” (materiał informacyjny) – pip.gov.pl
